Gmina Gryfice

CENTRUM DOSKONALENIA
FUNDUSZE EUROPEJSKIE
GRYFLANDIA
HISTORIA
KALEJDOSKOP FIRM
KONTAKT
KULTURA
OFERTA INWESTYCYJNA
PLAN ROZWOJU LOKALNEGO
PRACA
RADA I RADNI GMINY
SPORT
STOWARZYSZENIA
TURYSTYKA
WŁADZE
ZABYTKI

Pogoda Gryfice

Stała Wystawa Pomorskich Kolei Wąskotorowych w Gryficach to muzeum i skansen kolei wąskotorowych Pomorza Zachodniego. Jest to filia Muzeum Kolejnictwa w Warszawie, utworzona w 1978 roku. Zbiory skansenu obejmują przede wszystkim kilkanaście parowozów wąskotorowych o szerokości toru 1000mm, a także kilka innych pojazdów trakcyjnych i wagonów. W pawilonie muzeum znajduje się wystawa modeli kolejowych i fotografii obrazujących historię kolei wąskotorowej i normalnotorowej na Pomorzu Zachodnim, za czasów niemieckich (do 1945 roku) i polskich. Adres: ul. Błonie 2, 72-300 Gryfice, telefon (0-91) 384-55-96.

Brama Kamienna, swego czasu nazywana Młyńską, położona jest u północnego wylotu drogi do Trzebiatowa. Swoją nazwę zawdzięcza młynowi kamiennemu usytuowanemu w jej pobliżu. Wzmiankę o niej możemy odnaleźć już 1333 roku. W XV w. Brama Kamienna zostaje rozbudowana o piękna szczyty, które jednak w wyniku pożaru uległy zniszczeniu. W trakcie odbudowy, do pierwotnej bryły budowniczy dodają elementy renesansowe m.in. gzymsy szczyty i pilastry. Powstaje również tarcza zegarowa umiejscowiona od strony miasta oraz okno o rustikowym obramowaniu. Do dnia dzisiejszego niestety zachowała się jedynie prowadnica bramy, umieszczona od wewnętrznej strony wraz ze śladem ostrołukowej wnęki widocznej od strony miasta. Brama Kamienna zbudowana jest w układzie dwupiętrowym z przelotem pod ostrołukowymi arkadami. Ciekawostką o której warto wspomnieć jest postać rycerza widoczna w jednym z pól (środkowym) północnego szczytu. Brama posiada 98m2 powierzchni i 1078 m3 kubatury.

Brama Wysoka ocalały relikt obrony średniowiecznego miasta nad Regą usytuowana przy południowym wylocie z Gryfic na rozwidleniu dróg do Kamienia Pomorskiego, Stargardu Szczecińskiego, Nowogardu i Szczecina. Stąd też w przeszłości nazywana była Kamieńską, Nowogardzką albo Szczecińską. Istniała już w roku 1300. Wcześniej w XIII w w tym miejscu istniał obiekt o podobnym przeznaczeniu. Poprzez przebudowę w XV w. Brama uzyskała smukłą sylwetkę zwieńczoną od północy i południa dwoma szczytami. Wpłynęło to na zmianę jej nazwy – na Wysoką, która to nazwa utrzymuje się do dzisiaj. Po pożarze w roku 1658, który sprawił część miasta i nie ominął również Bramy, obniżono korpus obiektu i nakryto później czterospadowy dachem z sygnaturą. Natomiast wąskie otwory strzelnicze obu kondygnacji zastąpiono szerszymi okienkami. Spowodowało to zniekształcenie pierwotnej architektury gotyckiej. Brama Wysoka jest budowlą złożoną na rzucie prostokąta o wymiarach 9,5 m x 11,7 m, wzniesioną z cegły w tzw. wątku wendyjskim polegającym na układaniu w jednej warstwie obok siebie dwóch wozówek długości cegły i jednej główki (szerokości cegły). Trójkondygnacyjna Brama zawiera w pierwszym poziomie ostrołukowy otwór przejazdowy z zachowanym wewnątrz przejazdu drewnianym balkonowym stropem. Ponadto na uwagę zasługuje sposób rozwiązania prowadnicy Bramy, która znajduje się wewnątrz przejazdu. Widoczny jest także fryz (pas dekoracyjny) z ukośnie ustawionych cegieł nad arkadą w elewacji północnej, powyżej pięciobocznych bled. Na przełomie XVIII i XIX w. dostawione zostały do bramy domki poborców podatkowych, które obecnie już nie istnieją. W przeszłości Gryfice słynęły z trzech bram. Jeszcze w roku 1784 Ludwik Bruggermann, autor informatora o zabytkowych budowlanych Gryfic pisał: Miasto jest otoczone dobrym murem i posiada 3 bramy: Wysoką do Stargardu i Kamienia. Reską do Kołobrzegu i Koszalina i Kamienną do Trzebiatowa...” Obecnie Gryfice są jedynym miastem w dorzeczu Regi w którym zachowały się dwie bramy Wysoka i Kamienna. Obecnie w Bramie Wysokiej w Gryficach zorganizowane jest Muzeum Galeria Brama.

Baszta Prochowa. Usytuowana została w północno - wschodnim narożu dawnych obwarowań w pobliżu rzeki Regi i spełniała rolę wieży strzelniczej. Zbudowana została w XV wieku w stylu gotyckim, murowana, licowaną cegłą w wiązaniu gotyckim. Baszta stanowi dwa jednakowej wysokości cylindry. Dolny szerszy posiada w górnej części lico w przeważającej mierze wymienione i uzupełnione. Wejście usytuowane zostało od południowo zachodniej strony na pewnej wysokości. Baszta posiada otwory strzelnicze umiejscowione na dwóch kondygnacjach. W górnej części u podstawy górnego cylindra zachował się do dziś otwór wejściowy (pd-zach) który był prowadził w dawnych czasach na ganek. Zwieńczeniem baszty jest dach w kształcie stożka.

Kaplica Świętego Jerzego. Usytuowana w obrębie murów cmentarnych. Od początku istnienia jej znaczenie było związane ze szpitalem który istniał w tym miejscu od 1337 roku. Kaplica pełniła rolę miejsca w którym prowadzone były modły chorych i personelu medycznego. Obecnie jest kaplicą cmentarną. Zbudowaną ją w XV w. w stylu gotyckim z licowanej cegły w układzie salowym, z wyodrębnionym przez nieznaczne zwężenie pięciobokiem zamknięcia prezbiterialnego. Wnętrze proste, nakryte dwoma drewnianymi emporami po bokach. W ścianach znajdują się segmentowe wnęki, oraz okna o wnękach profilowanych. Fasada zwieńczona prostym szczytem tworzy pole podzielone pionowo siedmioma wysokimi blendami ostrołukowymi. Podział parzysty jednak nie regularny. Od strony południowej wnęki zamknięte półkoliście z dwoma gotyckimi oknami. Dach siodłowy, od wschodu wielospadowy.

Kościół Mariacki w Gryficach. Początki budowy przypadają na przełom XIII i XIV w. Zbudowany w stylu gotyckim. Dokładna data budowy nie jest jednak znana jednak musiało to być około roku 1262 gdzie w dokumencie lokacyjnym znaleźć można wzmiankę o nadaniu czterech włók ziemi dla potrzeb kościoła. Sama budowa zapewne została rozpoczęta kilka lat później. W roku 1297 istnieje również wzmianka o proboszczu Ludevinusie, co wskazywałoby, na to że w tym czasie budowa była już zaawansowana a obiekt był wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem. W pierwszej kolejności powstało prezbiterium wraz z zakrystią od południowej strony, następnie korpus nawowy, na koniec zaś prawdopodobnie ok XV w. wieża. W 1498 roku po północnej stronie korpusu nawowego ukończono budowę kaplicy mariackiej jednakże dzisiejszy kształt świątyni powstał po pożarze w XVII wieku gdy wprowadzono niezamierzone ale konieczne zmiany. Do roku 1534 świątynia była wykorzystywana przez kościół rzymsko-katolicki następnie stała się własnością kościoła luterańskiego, który jednak bardzo zaniedbał obiekt. Sytuacja kościoła uległa dopiero poprawie po pożarze który zniszczył znaczną jego część pozostawiając jedynie ściany obwodowe i filary nośne. Odbudowę rozpoczęto tego samego roku i ukończono po 10 latach. W 1732 roku zamontowano nowe organy, a w drugiej połowie XVIII wieku zainstalowano ambonę którą wykorzystuje się do dnia dzisiejszego, a w 1859 roku zakończono prace nad wieżą wieńcząc tym samym ostateczny kształt kościoła. Od tamtego okresu poważniejsze zmiany dokonano w 1909-1910 roku gdy w trakcie prac restauratorskich zmieniono kształt sklepienia opierając go o szkielet krzyżowo - żebrowy. W chwili obecnej po kolejnych pracach porządkowo - restauratorskich wykonanych dzięki inicjatywie obecnego proboszcza Ks. Jerzego Sosny kościół nabrał nowego blasku dzięki gruntownej renowacji m.in. organów kościelnych, ławek oraz ołtarza.

Mury Miejskie i fortyfikacje. Budowę rozpoczęto pod koniec XIII wieku i kontynuowano w wieku XIV. W wieku XIX, kiedy średniowieczne fortyfikacje stały się nieprzydatne rozpoczęto ich rozbiórkę. Obecnie z pierwotnego stanu pozostały jedynie dwie bramy, baszta prochowa oraz śladowe ilości murów obronnych. W ramach prac rewitalizacyjnych w 2007 roku rozpoczną się prace nad ich odbudową.

powrót do strony głównej...